IVC ACTIVITEITENVERSLAG 2019

Woord van de Voorzitter en de Directeur

De nieuwe blauwe zak, een uitgebreide monitoring van het bedrijfsafval, een vereenvoudigde elektronische aangifte van de preventieplannen… Het zijn maar enkele zaken die 2019 gemarkeerd hebben.

Eén ding spreekt voor zich: de circulaire economie krijgt meer en meer aandacht. Denk maar aan de eco-modulatie van de tarieven van Fost Plus en Valipac en de uitgebreide samenstelling van de nieuwe blauwe zak, die in minstens 14 fracties zal worden uitgesorteerd. Hieronder ontdekt u een overzicht van zaken die 2019 hebben gekenmerkt voor de Interregionale Verpakkingscommissie. Afsluiten doen we met een korte vooruitblik naar 2020.

In 2019 startte de nieuwe erkenning 2019-2023 van Fost Plus. Een belangrijk element uit die erkenning was de veralgemening van de nieuwe blauwe zak. Vanaf 2021 zullen op het volledige Belgische grondgebied alle plastic verpakkingen ingezameld worden. Eind 2019 konden al meer dan 3 miljoen Belgen de nieuwe blauwe zak gebruiken. Om een efficiënte nationale communicatie te bereiken, werd gezocht naar een duidelijke sorteerboodschap die zo eenvoudig en uniform mogelijk moest zijn.

De uitgebreide PMD-stroom heeft ook gevolgen voor de Belgische sorteerinfrastructuur. De nieuwe blauwe zak zal in minstens 14 fracties worden uitgesorteerd, met als doel een zo hoogwaardig mogelijke recyclage te verzekeren. De sortering zal volledig in eigen land gebeuren. Hiervoor worden dan ook 5 volledig nieuwe sorteercentra gebouwd, verspreid over heel België.

Verder deed Fost Plus een voorstel aan de IVC over de nieuwe aanpak van de inzameling van P(+)MD bij bedrijven en voor de inzameling “out-of-home” van P(+)MD. Denk daarbij aan scholen, sportcentra, festivals of events, treinstations, metrostations, luchthavens, enzovoort. Het erkend organisme stelde een actieplan voor om de ambitieuze en precieze doelstellingen voor 2023 te behalen: de verdubbeling van de inzameling van PMD bij bedrijven en de inzameling van minstens 26.000 ton PMD-afval dat buitenshuis werd verbruikt.

Daarnaast stond ook de eco-modulatie van de tarieven van Fost Plus op de agenda. Verpakkingen die hinderlijk zijn voor de selectieve inzameling of voor de sortering en verpakkingen die niet gerecycleerd kunnen worden, moeten in de toekomst een sterk ontradend tarief krijgen, dat minstens het dubbele is van het hoogste tarief voor recyclage.

Valipac, het erkend organisme voor het beheer van bedrijfsmatig verpakkingsafval, zette in 2019 de uitgebreide monitoring van het bedrijfsafval verder, die een jaar eerder was opgestart. Dit is een efficiënt instrument voor de Gewesten, aangezien het inzicht geeft in het ingezamelde bedrijfsafval per sector, per materiaal en per Gewest. Door jaarlijks te rapporteren zien we niet alleen een evolutie in de sortering en selectieve inzameling van bedrijfsmatig afval, maar kunnen we ook mogelijke problemen identificeren, zodat waar nodig strategieën kunnen bijgestuurd worden.

In 2019 werden verder de nieuwe preventieplannen ingediend voor de periode 2019-2022. De vereenvoudigde aangifte via elektronische formulieren maakte het voor bedrijven gemakkelijker om hun preventieplannen in te dienen, zowel op individueel als sectoraal niveau.

In het afgelopen jaar ging er plots heel wat media-aandacht naar de verwerking van het Belgische verpakkingsafval. Dat zou bijvoorbeeld geëxporteerd worden naar landen zoals Turkije en Maleisië, zonder dat er zekerheid was over de effectieve recyclage ter plekke. Grote delen van het verpakkingsafval zouden uiteindelijk niet gerecycleerd worden en de cijfers zouden niet correct zijn. Allerhande theorieën hebben in de media de ronde gedaan.

Zowel de stromen huishoudelijk als bedrijfsmatig verpakkingsafval zijn heel streng gecontroleerde stromen, waarvan de recyclage volledig vast staat. Van zodra de minste twijfel bestaat over de effectieve recyclage van verpakkingsafval, worden deze hoeveelheden geweerd uit de Belgische resultaten. Dit is sinds jaren het beleid van de Interregionale Verpakkingscommissie en van de erkende organismen Fost Plus en Valipac.

Huishoudelijk verpakkingsafval wordt in de praktijk enkel in Europa gerecycleerd. Bedrijfsmatig verpakkingsafval wordt slechts in beperkte mate buiten Europa gerecycleerd. Uiteraard willen we meewerken om de problemen op te lossen die aan de basis liggen van deze misvattingen. In veel gevallen gaat het om verkeerde veronderstellingen. Zo ging het vaak helemaal niet om verpakkingsafval en in andere gevallen ging het niet om Belgisch afval, maar om buitenlands afval dat via een Belgische haven verscheept werd.

Hoe dan ook wil de IVC ernaar streven om een performant en onbetwistbaar recyclagesysteem te ontwikkelen binnen Europa en indien mogelijk binnen België. Daarom zullen we ook in 2020 blijven onderzoeken hoe het mogelijk is om de recyclage van het verpakkingsafval binnen België en Europa aan te moedigen.

Tot slot voerde de Europese Commissie op 17 april 2019 een fundamentele wijziging door in de berekeningsregels voor de resultaten van recyclage en nuttige toepassing. Daardoor leek het voor de IVC aangewezen om de Belgische berekeningsmethode te actualiseren. Om de transitie efficiënt te laten verlopen, werd een beroep gedaan op een onafhankelijk studiebureau.

Als vooruitblik op 2020 kijken we uit naar de conclusies van het studiebureau over de nieuwe rapportagemethode, in uitvoering van de nieuwe Europese regels. Verder voorzien we de definitieve goedkeuring van de herziening van het Interregionale Samenwerkingsakkoord van 4 november 2008 inzake de preventie en het beheer van verpakkingsafval. Daarin staan enkele belangrijke aanpassingen. In de eerste plaats een verduidelijking van de definitie van “verpakkingsverantwoordelijke”, als antwoord op de toenemende e-commerce vanuit het buitenland.

Daarnaast bevat het nieuwe Samenwerkingsakkoord enkele zeer ambitieuze recyclagedoelstellingen. In de eerste plaats schieten de te behalen recyclagepercentages per materiaal aanzienlijk de hoogte in. Daarnaast verhogen ook de doelstellingen voor drankverpakkingen en huishoudelijke verpakkingen zeer ingrijpend. Respectievelijk 90% en 95% daarvan zal selectief ingezameld moeten worden, met het oog op recyclage.

In afwachting van deze veranderingen wensen we u alvast veel leesplezier met dit activiteitenverslag.

Danny Wille
Voorzitter

Marc Adams
Directeur